Dąb Kazimierz – świadek wieków na Bydgoskim Przedmieściu

W cieniu rozłożystej korony dębu szypułkowego, rosnącego przy ul. Szosa Bydgoska, kryje się jedna z najstarszych historii Torunia. Drzewo, znane jako „Dąb Kazimierz”, ma według dendrologów około 450–500 lat. Jego wiek oznacza, że mogło pamiętać czasy, gdy Toruń był jeszcze miastem krzyżackim, a później – królewskim. Mówi się, że imię zawdzięcza legendzie o Kazimierzu Wielkim, który podczas jednej z podróży miał odpoczywać w jego cieniu. Choć historycy nie potwierdzają tej opowieści, drzewo rzeczywiście rośnie w miejscu, gdzie dawniej przebiegał trakt łączący Toruń z Inowrocławiem. Dziś jest pomnikiem przyrody i jednym z najchętniej odwiedzanych obiektów przez miłośników przyrody i spacerów.

Lipy na Rynku Staromiejskim – świadkowie handlu i wolności

Na toruńskim Rynku Staromiejskim, tuż obok Ratusza, rosną dwie monumentalne lipy drobnolistne. Ich wiek szacuje się na około 300–350 lat, co oznacza, że były już obecne w czasach, gdy miasto przechodziło pod panowanie pruskie, a później odzyskiwało niepodległość. Lipy te mogły „słyszeć” ogłoszenia kupieckie, odczytywane na rynku, a także przemówienia podczas świąt i manifestacji. W ich cieniu odpoczywali podróżni, którzy przybywali na targi końskie, a w XIX wieku – spacerowali mieszczanie w letnie popołudnia. Co ciekawe, jedno z drzew ma charakterystyczne rozwidlenie pnia – według lokalnego przekazu to właśnie tam strażnicy miejscy mieli niegdyś wywieszać obwieszczenia dotyczące cen żywności. Dziś lipy są pomnikami przyrody i stanowią nieodłączny element krajobrazu staromiejskiego.

• Lokalizacja: Rynek Staromiejski, przy Ratuszu.
• Gatunek: lipa drobnolistna (Tilia cordata).
• Szacowany wiek: 300–350 lat.
• Ciekawostka: W 2020 roku przeprowadzono zabiegi pielęgnacyjne, które mają przedłużyć ich żywotność o kolejne dekady.

Cisy w Ogrodzie Botanicznym – relikty średniowiecznego zielarstwa

W Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, w sekcji drzew iglastych, rosną dwa cisy pospolite, które mogą być najstarszymi iglakami w Toruniu. Ich wiek ocenia się na około 400–500 lat, co czyni je współczesnymi dębowi Kazimierzowi. Cisy te prawdopodobnie pochodzą z czasów, gdy na terenie dzisiejszego ogrodu znajdował się klasztor bernardynów. Zakonnicy wykorzystywali cisowe drewno do wyrobu łuków, a także zbierali igły i nasiona do celów leczniczych. W średniowieczu cis był drzewem symbolicznym – kojarzono go z wiecznością i śmiercią, ale też z ochroną przed złem. Dziś te dwa okazy są pomnikami przyrody i stanowią żywe świadectwo dawnych tradycji zielarskich. W ich otoczeniu rosną młodsze drzewa, ale to właśnie one – z sękatymi pniami i gęstymi koronami – przyciągają uwagę odwiedzających, którzy często zatrzymują się, by dotknąć ich kory i zastanowić się, ile jeszcze historii mogą opowiedzieć.

• Lokalizacja: Ogród Botaniczny UMK, ul. Żółkiewskiego 12.
• Gatunek: cis pospolity (Taxus baccata).
• Szacowany wiek: 400–500 lat.
• Status ochronny: pomnik przyrody od 1984 roku.